| |
درباره استان
 چون اردبيل برسرشاخه اي از راه معروف ابريشم قرار داشت مركز مهم بازرگاني ايران با قفقاز و ماوراي آن به شمار مي رفت. به اين جهت جماعتي از شرق و غرب ايران بدين شهر آمد و شد داشتند ارامنه از جمله اين جماعت بودند كه از قديم الايام ، حتي قبل از تاسيس سلسله صفوي به اين شهر آمده در آن متوطن گرديدند وكوچه و محله مخصوصي هم براي خود به وجود آوردند كه امروز نيز به نام ارمنستان خوانده و نزديك مجموعه بازار اردبيل قرار دارد. هزينه بناي كليساي اردبيل را كه به سال 1876 ميلادي بنا شده است ، خانواده "گالوست ميرزابان" از خانواده هاي ارمني مقيم اردبيل متقبل شده و به اهتمام شاپور خاچاطور شهبازيان بنا شده است. تا سال 1944 ميلادي اين كليسا فعال بوده وآخرين مراسم مذهبي و نماز جماعت رادر سال 1944 ميلادي كشيش وارطان ژاما گورسيان انجام داده است. از آن تاريخ به بعد به علت مهاجرت آخرين خانواده ارمني از اردبيل به تهران و تبريز انجام مراسم مذهبي در كليسا تعطيل شده است. امروز كه از عمر كليساي مريم مقدس اردبيل متجاوز از يك قرن مي گذرد ، متعلقات بنا ازجمله حمام و مدرسه به طور كامل از بين رفته فقط بناي كليساي در حال استيصال به حيات غير فعال خود ادامه مي دهد. درحال حاضر حتي يك خانواده ارمني در اردبيل مقيم نيست.
مجموعه تاريخي بازار اردبيل در ميانه شهر و در طرفين خيابان امام خميني واقع گرديده و به جهت قدمت و دارا بودن معماري سنتي از بازارهاي تاريخي و جالب توجه ايران به شمار مي آيد و چون ديگر بازارها مشتمل بر راسته ها ، تيمچه ها ، سراها و مسجد و گرمابه است. بازار اردبيل از سابقه طولاني و درخشاني برخوردارمي باشد. مقدسي و اصطخري (قرن چهارم ه.ق) ، بازار اردبيل را به شكل صليبي توصيف مي كنندكه در ميانه آن مسجد قرار داشته است. بازار اردبيل در قرن 7و8 ه.ق نيز از رونق فراواني برخوردار بوده اما رونق اصلي آن مربوط به دوره صفويه است. در اين دوره به جهت اينكه اردبيل خاستگاه سلاطين صفوي ، مركز ديني و همچنين جايگاه مقابر شيخ صفي الدين اردبيلي و ديگر گذشتگان سلاطين صفوي بود شهر و بازار آن از اهميت و رونق خاصي برخوردار گرديد. مجموعه كنوني بازار معرف آثاري از دوره صفويه و قاجاريه است و شامل راسته اصلي بازار ، راسته پير عبدالملك ، راسته قيصريه ، راسته كفاشان ، راسته غلامان ، بازار زرگران ، سراجان ، پنبه فروشان ، مسگران ، چاقوسازان ، آهنگران ، سراي خشكبار (حاجي ميرزا) ، سراي گلشن ، سراي وكيل ، سراي نو يا زنجيرلو ، سراي حاج احمد ، سراي حاج شكر ، سراي مجيديه ، سراي امام جمعه ، سراي دوگچي و تيمچه زنجيرلي است. مجموعه بازار با طاق هاي جناغي و گنبدهاي ساده پوشش يافته و عرض طاق نماي مغازه ها به طور متوسط 3 متر و قطر پايه هاي طاق ها حدود 80 سانتي متر است. روشنايي داخل بازار از طريق روزنه هاي تعبيه شده در پوشش هاي گنبدي تامين مي شود. سراي خشكبارها از دو بازارچه موازي هم كه هر دو بر راسته بازار عمودند تشكيل شده و هر كدام داراي 5 دهانه و 51 مغازه است. سراي گلشن نيز مركب از دو بازارچه و يك سرا است و در مقابل سراي زنجيرلي واقع شده وبه راسته بازار و راسته پير عبدالملك مربوط مي شود. بخش اصلي سرا فضايي مستطيل شكل به ابعاد 80/3×94/9 متر مي باشد كه پوشش آن متشكل از 9 گنبد در ميانه با چهار ستون مدور از سنگ خارا به ارتفاع 75/2 و قطر 52% متر (يا 52 سانتيمتر) و در اطراف بر جرزها نگهداري مي شود. ستون ها داراي سرستون مكعب شكل بوده و طاق هاي زيرين گنبدها توسط تيرهاي چوبي به يكديگر اتصال يافته و مهار شده است. از ديگر بخش هاي مهم بازار ، چهار سوق يا بازار بزرگ قيصريه است . اين بخش بنايي است مدور با گنبد كروي بلند وساده . قطر بنا در پايين 12 متر و ارتفاع تقريبي آن 13 متر است . بخش زيرين بنا ، بدون در نظر گرفتن پايه مغازه ها و امتداد بازارچه ها عبارت است از 12 پايه كه با 12 طاق جناغي زمينه را براي بر پايي گنبد فراهم ساخته است . در هشت طاق جناغي مغازه ودر 4 تاي ديگر راهرو بازارچه ها تعبيه شده است. بر سر بازارچه شمال شرقي ، سنگ نبشته اي به چشم مي خورد. كه به علت فرسودگي امكان قرائت آن وجود ندارد اين سنگ نوشته حاوي نام باني و تاريخ بنا بوده است. تيمچه و سرا و بازارچه زنجيرلي از ديگر بخش هاي مهم بازار اردبيل است كه به راسته بازار راه مي يابد. سراي زنجيرلي بناي هشت ضلعي است (چهار ضلع اصلي و چهار ضلع فرعي) كه ابعاد اضلاع اصلي آن 20/10 متر مي باشد صورت 8 ضلعي در بالا با گوشه سازي به دايره تبديل شده و گنبدي كروي و ساده اي بر فراز آن جا گرفته است. مجموعه تاريخي بازار اردبيل در سالهاي اخير از طرف سازمان ميراث فرهنگي تعمير ومرمت شده و به شماره 1690 به ثبت تاريخي رسيده است.
|
|
|
|
|
|
|
