سابقه تاريخي كردستان

كردستان قلمرو جغرافيايي بسيار گسترده‌اي شامل مناطق كردنشين ايران، تركيه، عراق، سوريه، ارمنستان و آذربايجان است كه در گذشته همه اين مناطق جزو ايران بودند و اكنون استان كردستان بخش كوچكي از اين محدوده جغرافيائي است. معمولاً در بحث تاريخ استان كردستان با توجه به اينكه تاريخ گستره كردستان در يك ريشه و با هم در پيوند است ، در مورد تاريخ تمام مناطق كردنشين صحبت مي‌گردد. آثار باستاني و محوطه‌هاي تاريخي متعدد و پراكنده‌اي از دوران قبل از تاريخ تا دوران اسلامي در استان وجود دارد كه همگي آنها مؤيد تاريخ با سابقة استان كردستان هستند به ويژه اينكه پايه‌گذار اولين حكومت قدرتمند و اصيل ايراني مادها نياكان كردهاي امروزي بودند اما متأسفانه به دلايل متعدد طبيعي و اجتماعي همانند شرايط اقليمي و آب و هوائي، ريزشهاي جوي سالانه نسبتاً زياد و رطوبت نسبي بالا و زمستانهاي سرد، عاملي در تخريب، فرسايش و آسيب‌رساندن به آثار و اماكن قديمي منطقه بوده است از طرف ديگر، تهاجمات متعدد و پي در پي اقوام باستاني، به ويژه آشوري‌ها به اين سرزمين كه در جنگهاي ويرانگر خود سرزمينهاي مغلوب را تخريب كرده و مي‌سوزاندند ، نيز در تخريب آثار كردستان سهم زيادي داشته است. با اين وجود هنوز برخي آثار قديمي به جا ماندة قابل بازديد در استان شكوه و عظمت گذشته اين منطقه از ايران را مشخص مي‌سازد از جمله قلعه باستاني قم‌چقاي در شمال غربي بيجار كه در رديف شاهكارهاي با ارزش تاريخي مربوط به سده 900-800 قبل از ميلاد به شمار مي‌رود، همچنين تپه باستاني زيويه، غاركرفتو، نقش برجسته اورامانات و ساير آثار ديگر كه از جاذبه‌هاي تاريخي و مهم استان محسوب مي‌گردند. بخش مهمي از تاريخ و آثار به‌جا مانده در كردستان مربوط به زماني است كه خاندان پرقدرت و با نفوذ اردلان در دوره صفويه و به هنگام جنگ ايران با عثماني مركز حكومت خود را در سال 1046 هـ.ق يعني حدود 400 سال پيش به شهر سنندج انتقال دادند دراين سال سليمان خان اردلان مركز حكومت و قدرت خانواده خود را بعد از چندين نقطه به شهر سنندج منتقل نمود و از آن زمان تا حدود به قدرت رسيدن ناصر الدين شاه قاجار اين خانواده در محدودة استان حكومت ميكردند و بدين خاطر بسياري از آثار تاريخي به جا مانده در كردستان به ويژه شهر سنندج مربوط به دورة حكومت اردلانها ميباشد. اردلانها با شاهان صفوي ، زنديه ، قاجاريه ارتباط خوبي داشتند و برخي از حكام آنها فعاليتهاي عمراني خوبي انجام داده و آثار زيادي چون پل ، عمارت، حمام ، قلعه و ... در استان به جاي گذاشته كه امروزه بر اعتبار آثار تاريخي استان افزودهاند.