فرهنگ و گويش

استان يزد از سرزمينهاي قديمي و تاريخي است و در ميان ايالتهاي قديمي و بزرگ پارس، اصفهان، كرمان و خراسان قرار داشته است . اين سرزمين از معابر و گذرگاههاي مهم در ادوار تاريخي محسوب مي شده است. اين استان از درگيريها و جنگهاي سياسي تاريخ كشور ايران تا حدودي ايمني داشته است. از طرفي صعب العبور بودن راهها به همراه محدوديت منابع آبي و غيره مانع عمده تسخير اين منطقه توسط بعضي از حكومتهاي بزرگ و كوچك حاشيه و پيرامون اين منطقه در طول تاريخ بوده است. با توجه و گواهي گرفتن از منابع تاريخي آبادي نشيني در اين منطقه از قدمت طولاني برخوردار است. از مظاهر فرهنگ مادي و معنوي كه مردم اين خطه از خود يه جاي گذاشته اند و ميراث تاريخي آنها در دوره هاي قديمي به حساب آمده و نشانه هايي از مهر و آناهيتا، ايساتيس و هخامنشي و زندان اسكندر و برج و بارو و كهن دژهاي بزرگ و عظيم و پناهگاههاي متعدد و موبدان و سران ساساني و ابنيه و يادگارهاي بعد از اسلام نظير مساجد و امامزاده ها و مزارها و ... نشانگر فرهنگ و تمدن مردم چه قبل و چه بعد از دوره اسلامي بوده است.
مردم يزد به زبان فارسي رايج با پاره اي ويژ گيهاي گويشي سخن مي گويند و بسياري از واژه ها و تركيبات زيباي فارسي را در گويش خود حفظ كرده اند. در استان يزد برخي ويژگيهاي گويشي ميان شهرستانها ي مختلف محسوس است. معتقدي به آيين زرتشتي در ميان خود هنوز به زبان تياك نشان سخن مي گويد و بويژه مراسم مدهبي خود را با اين زبان انجام مي دهند.