 | آييننامه اجرايي قانون حفاظت در برابر اشعه (مصوب2/2/1369 و اصلاحيه مورخ 15/7/1386 هيأت وزيران) | |
 | ماده 1ـ هدف: | |
| | اين آييننامه به منظور حسن اجراي قانون در برابر اشعه مصوب 1368 تنظيم و تدوين گرديده است. | |
| | ماده 2- تعاريف: | |
| | 1ـ قانون در اين آيننامه به قانون حفاظت در برابر اشعه اطلاق ميگردد. 2ـ «پرتوهاي يونساز» از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهائي مثلايكس، گاما، بتا، نوترون، آلفا و ذرات اتمي ديگر اطلاق ميگردد كه قادر به يونسازي در ماده ميباشند. 3ـ «پرتوهاي غير يونساز» از نظر حفاظت در برابر اشعه به پرتوهائي مثل ماوراء بنفش، مادون قرمز، ميكروويو، ليزر، امواج راديوئي و نظاير آن اطلاق ميگردد كه قادر به يونسازي در ماده نميباشند. 4ـ «پروانهاشتغال» يك سند رسمي است كه توسط «واحد قانوني» بر اساس مندرجات فصل دوم قانون، در رابطه با مفاد ماده (3) آن و در صورت رعايت كليه مقررات قانون و اين آييننامه و استانداردها، ضوابط و دستورالعملهاي حفاظت در برابر اشعه غير از مواردي كه به موجب استانداردهاي پايه مستثني شده است، براي مدت مشخص براساس ضوابط واحد قانوني صادر ميگردد. (به موجب اصلاحيه مورخ 15/7/86 عبارات (استانداردهاي واحد قانوني به استانداردهاي پايه و مدت سه سال به مدت مشخص براساس ضوابط واحد قانوني) اصلاح گرديده است). 5ـ «دارنده پروانه اشتغال» يك شخص است كه پروانه را از «واحد قانوني» براساس مفاد فصل دوم قانون جهت اقدامات لازم مندرج در آن دريافت ميكند. 6ـ «شخص» به هر شخص اعم از حقيقي يا حقوقي و يا نماينده رسمي و يا قائم مقام هر يك از آنها اطلاق ميگردد. 7ـ «پرتوكار» به شخصحقيقياطلاق ميگردد كه حسب وظيفه با منابع مولد اشعه به طور مستمر و فيزيكي در ارتباط باشد كه شامل پرتوكاران گروه الف و گروه ب ميگردد. (به موجب اصلاحي مورخ 15/7/86 عبارات «حسب وظيفه» و «مستمر و» به بند مذكور اضافه شده است) الفـ پرتوكار گروه الفـ به شخص حقيقي اطلاق ميگردد كه در شرايطي كار ميكند كه دز ساليانه آن ميتواند از 3% حد دز معادل سالانه تجاوز نمايد. بـ پرتوكار گروه بـ به شخص حقيقي اطلاق ميگردد كه در شرايطي كار ميكند كه معمولاً دز دريافتي سالانه وي از 3% حد دز معادل سالانه تجاوز نمينمايد. 8- (الحاقي مورخ 15/7/86) استانداردهاي پايه: منظور حفاظت در برابر پرتوهاي يونساز و ايمني منابع پرتو ـ استانداردهاي پايه (داراي شماره ثبت 7751 سال 1384 از موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران) براي پرتوهاي يونساز و پرتوهاي غيريونساز ـ حدود پرتوگيري» (داراي شماره ثبت 8567 سال 1385 از مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنفي ايران) براي پرتوهاي غيريونساز در صورت اصلاح آخرين نسخه اصلاح آنها قابل استناد است. | |
| ماده 3 - | |
| | انجام هر گونه فعاليت در ارتباط با موارد مندرج در بندهاي 1، 2، 3 و 4 ماده (3) قانون كه در استانداردهاي پايه بعنوان موارد مستثني شده تعيين شده نياز به اخذ پروانه اشتغال ندارد. (به موجب اصلاحيه مورخ 15/7/86 عبارت «قدرت منابع مولد اشعه آن پايينتر از استاندارد تعيينشده توسط واحد قانوني باشد» حذف و عبارت «در استانداردهاي پايه بعنوان موارد مستثني شده تعيين شده» جايگزين شده است). | |
| |  تبصره (الحاقي مورخ 15/7/86)- واحد قانوني ميتواند عدم الزام به اخذ پروانه را مشروط به رعايت مواردي نمايد كه در دستورالعملها مشخص ميشوند.
| |
| ماده 4 - | |
| | مسئول فيزيك بهداشت بايد داراي حداقل درجه ديپلم در يكي از رشتههاي علمي و فني با سابقه كار مؤثر در رشته حفاظت در برابر اشعه و گذراندن دورههاي آموزشي تخصصي با تشخيص واحد قانوني بوده و از سلامت جسمي و روحي كامل برخوردار باشد. | |
| | تبصرهـ در امور ويژهكار با اشعه مثل پرتو درماني، پزشكي هستهاي، مراكز بزرگ راديولوژي، مراكز هستهاي و دانشگاهها، حداقل تحصيلات مسئول فيزيك بهداشت درجه كارشناسيدر رشتههاي علمي و فني در رابطه به پرتوها خواهد بود. | |
| ماده 5 - | |
| | شخص مسئول لازم است در رشته مربوط به حوزه پروانه مورد درخواست داراي حداقل تحصيلات كارشناسي در يكي از رشتههاي علمي و فني در رابطه با پرتوها بوده و از سلامت جسمي و روحي كامل برخوردار باشد. | |
| | تبصره1ـ در شرايط ويژه و در امور غير پزشكي و كمبود متخصص در رشته مربوطه، دارندگان مدرك تحصيلي كارشناسي در يكي از رشتههاي علمي و فني و موفقيت در آزمونهاي مربوطه با تشخيص واحد قانوني ميتوانند به عنوان شخص مسئول انجام وظيفه نمايند. (به موجب اصلاحي موخ 15/7/86 عبارت «حداقل ديپلم با حداقل (6) سال سابقه كار مؤثر كار با اشعه» حذف و عبارت «كارشناسي در يكي از رشتههاي علمي و فني» جايگزين شده است). | |
| | تبصره2ـ در امور تشخيص و درمان پزشكي شخص مسئول لازم است داراي تحصيلات و شرايط مشخص شده در ضوابط و دستورالعملهاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي باشد. (به موجب اصلاحي موخ 15/7/86 عبارت «درجه دكتري و تخصص در رابطه با پرتوها» حذف و عبارت «تحصيلات و شرايط مشخص شده در ضوابط و دستورالعملهاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي» جايگزين شده است). | |
| ماده 6 - | |
| | جهت صدور پروانه اشتغال بايد اقدامات زير بر حسب مورد براساس ضوابط واحد قانوني توسط متقاضي داراي پروانه كسب انجام شده و مدرك لازم حداقل دو ماه قبل از اقدام نسبت به مفاد ماده (3) قانون به واحد قانوني ارائه گردد. (اصلاحي مورخ 15/7/86) | |
| | الفـ طبق ماده 5 فصل دوم قانون، معرفي يك نفر به عنوان شخص مسئول و يك نفر به عنوان مسئول فيزيك بهداشت با سطح تحصيليو تخصصيمذكور در مواد 4 و 5 اينآييننامه با ارائه مدارك تحصيلي و تخصصي و سوابق كار با اشعه. | |
| | بـ ارائه اطلاعات جامع طرح در رابطه با كار با اشعه كه پروانه جهت آن درخواست شده است با توصيف و توجيه ضرورت انجام طرح و مزايايآن برايجامعه در مقايسه با ساير روشهاي موجود به طوري كه پرتوگيري كاركنان و مردم جامعه به «هرچه كمتر مواجه شدن» كاهش يابد. | |
| | جـ ارائه گزارشهاي علميو فني شامل نقشههاي ساختماني، تأسيسات، سيستم دفع فاضلاب، و پسماند و غيره بر حسب لزوم. | |
| | د ـ ارائه مشخصات فني كامل وسايل، دستگاهها و تأسيساتي كه جهت كار با اشعه مورد استفاده قرار ميگيرد. (با الصاق نقشهها، كاتالوگ، محاسبات و غيره) | |
| | هـ ارائه فهرست كاملي از وسايل و تجهيزات ايمنيحفاظتي مورد استفاده در طرح. | |
| | و ـ در صورتي كه طرح مورد نظر امكان پرتوزائي محيط را دارد ارائه گزارش محيطي و طرح جامع تجهيزات مورد نياز جهت جلوگيري از آلودگي محيط و سيستمهاي اندازهگيري مربوط. | |
| | ز ـ ارائه دستور العمل اورژانس به منظور مقابله با سوانح در شرايط اضطراري. | |
| | حـ ارائه مدرك تحصيلي و تجربي و باز آموزي و آموزش پرتوكاران و كاركنان مربوطه. | |
| | طـ ارائه موافقت اصولي وزارتخانه، سازمان و يا هر ارگان ذيربط. | |
| | تبصرهـ درخواست صدور پروانه هيچگونه تعهدي براي واحد قانوني جهت صدور پروانه در صورتي كه درخواست كننده داراي شرايط كافيو لازم نباشد ايجاد نمينمايد. | |
| | ماده 7 - | |
| دارنده پروانه اشتغال مكلف است دو ماه قبل از انقضاء مدت اعتبار پروانه خود درخواست تمديد نمايد. | |
| | ماده 8 ـ | |
| | وقتي مطابق مقررات اين آييننامه درخواست تمديد پروانه ميگردد پروانه فعلي، در صورتي كه قبلاً طبق مفاد ماده (17) قانون به حالت تعليق درنيامده و يا لغو نشده باشد، تا زمان تمديد و يا صدور پروانه جديد و يا لغو آن اعتبار خواهد داشت. | |
| | ماده 9ـ | |
| | در موارد خاصكار با اشعه با فعاليت محدود (از نظر تعداد منابع، انرژي، پرتودهي و كاربرد) بر اساس استانداردهاي واحدقانونيو در صورتيكه واحد قانوني تشخيص دهد كه قوانين، مقررات، استانداردها و ضوابط و دستورالعملهاي حفاظت در برابر اشعه ميتواند به خوبيتوسط يك با دو شخص انجام پذيرد، يك يا دو نفر شخص حقيقي واجد شرايط ميتوانند مسئوليت شخص حقيقي دارنده پروانه، شخص مسئول و مسئوليت فيزيك بهداشت را بر عهده بگيرند. | |
| | ماده10- | |
| | به طور كلياخذ پروانه شامل ارسال درخواست كتبي با مدارك مورد نياز، ثبت درخواست، بررسي درخواست، بازرسي، مجوز اوليه و مجوز بهرهبرداري است. گذرداندن اين مراحل با عنايت به پيچيدگي كار با اشعه از ضروريات علمي و فني است. | |
| ماده 11- | |
| | در مورد كار با اشعه به طور محدود و يا براي مدتي كه از يك سال تجاوز نكند و يا در موارد خاص و بر حسب ضرورت يا تشخيص واحد قانوني، به جاي پروانه ميتواند مجوز مدتدار با شرايط مندرج در آن صادر گردد. | |
| ماده 12- | |
| | شخص مسئول مكلف است به پيامدهاي ناشي از عدم رعايت مفاد قانون و اين آييننامه آگاه بوده و مسئوليتهاي ممكن را بپذيرد. | |
| ماده 13- | |
| | مسئول فيزيك بهداشت مكلف است وظايف حفاظت در برابر اشعه فعاليت محدود پروانه را به عهده داشته و مسئوليتهاي مربوطه را آگاهانه بپذيرد. | |
| ماده 14- | |
| | دارنده پروانه اشتغال، شخص مسئول و پرتوكاران مكلفند دستورالعملها و توصيههاي مسئول فيزيك بهداشت را براساس قوانين، مقررات، آييننامهها، استانداردها و توصيههاي واحد قانوني پذيرفته و به اجراء در آورند و نيازهاي مربوط به حفاظت اشخاص حوزه پروانه را در اختيار وي قرار دهند. | |
| ماده 15- | |
| | طبق ماده (9) قانون دارنده پروانه اشتغال مكلف است كليه افرادي را كه به كار با اشعه گمارده ميشوند، قبل و بعد از استخدام و به صورت دورهاي در طول استخدام و يا در شرايط اضطراري، تحت معاينهها و آزمايشهاي پزشكي لازم و آزمايشهاي تخصصي قرار داده و مدارك مربوطه را در اختيار واحد قانوني قرار دهند. | |
| | تبصره1ـ آزمايشها و معاينههاي پزشكي اوليه نبايد زودتر از يك ماه قبل از شروع كار با اشعه انجام شده باشد. | |
| | تبصره2ـ جهت هر شخص پرتوكار تحت پوشش پروانه لازم است يك پرنده شخصي كه حاوي كليه اطلاعات فردي از جمله سوابق پرتوگيري و نتايج آزمايشها و معاينههاي پزشكي باشد تشكيل گردد. | |
| | تبصره3ـ در صورتي كه در هر مرحله بر اساس آزمايشها و معاينههاي پزشكي تشخيص داده شد كه ادامهكار با اشعه براي شخص زيانآور است لازم است توسط شخص مسئول و مسئوليت فيزيك بهداشت از ادامه كار وي با اشعه جلوگيري گردد. | |
| | تبصره4ـ از پرتوكاران گروه الف لازم است حداكثر هر شش ماه يكبار و از پرتوكاران گروه ب حداكثر هر يكسال يكبار و از هر دو گروه در شرايط اضطراري آزمايش و معاينههاي كل پزشكي بر حسب تشخيص و توصيه «واحدهاي قانوني» به عمل آيد. | |
| | تبصره 5ـ آزمايشهاي و معاينههاي پزشكي لازم است براساس دستورالعمل واحد قانوني به عمل آيد. | |
| | تبصره6ـ در صورتي كه يك پرتوكار محل كار خود را تغيير دهد لازم است سوابق كار با اشعه، پزشكي و پرتوگيري وي عيناً به محل كار جديد منتقل شود. | |
| ماده 16- | |
| | دارنده پروانه اشتغال مكلف است در صورت بروز سانحه و يا پرتوگيري مشكوك هر شخص حقيقي ناشي از كار با اشعه حوزه پروانه خود را مورد آزمايشهاي و معاينههاي پزشكي قرار داده و مراقبتهاي پزشكي لازم را تا حصول اطمينان از سلامت وي ادامه دهد. | |
| | تبصرهـ كليه هزينه آزمايشها و معاينههاي پزشكي قبل از استخدام و دورهاي و شرايط اضطراري به عهده دارنده پروانه اشتغال است. | |
| ماده 17- | |
| | اشخاص بين 16 تا 18 سال سن مشغول در دورههاي آموزشي و پژوهشي ميتوانند فقط در گروه كاري (ب) مشروط بر اينكه قوانين و مقررات و استاندارهاي حفاظت در برابر اشعه را رعايت نمايند با كسب مجوز از واحد قانوني از مفاد بند يك ماده (10) فصل دوم قانون مستثني گردند. | |
| ماده 18- | |
| | بهاي خدمات ارائه شده از طرف واحدهاي قانوني تا ارسال تعرفه جديد طبق تعرفه مصوب 18/3/67 هيأت وزيران دريافت ميگردد. | |
| ماده 19- | |
| | به منظور اجراي بند (3) ماده (20) مقررات ويژه قانون، موارد زير لازمالاجراء است. | |
| | 1ـ خدمت و افزايش قيمت قابل احتساب در بند 3 ماده20 قانون حداكثر 30 سال خواهد بود. 2ـ تشخيص نهايي سوابق كار با اشعه و احتساب افزايشخدمت به تأييد واحد قانونيميباشد. 3ـ هرگاه شخصي بر طبق مقررات اين آييننامه بازنشسته و بعد معلوم شود كه براساس تقلب و مدركسازي به اين استحقاق رسيده است از امتياز بند (3) ماده (20) كلاً محروم و مكلف به پرداخت كليه وجوهي است كه به وي پرداخت شده و خسارت ناشي از آن از وي اخذ خواهد شد. | |
| ماده 20- | |
| | احتساب سوابق كار با اشعه جهت بازخريد، بازنشستگي، از كارافتادگي و تعيين حقوق وظيفه به شرح زير ميباشد: | |
| | الفـ كاركنان با پرتو گروه الف به ازاء هر سال خدمت يك سال افزايش خدمت مورد قبول تا حداكثر ده سال. | |
| | بـ كاركنان با پرتو گروه (ب) به ازاء هر سال خدمت 6 ماه افزايشخدمت مورد قبول تا حداكثر پنج سال. | |
| | تبصره1ـ در مورد افرادي كه قبل از تصويب قانون با تشخيص واحد قانوني به طور مستمر به كار با اشعه اشتغال دارند فقط بند (3) ماده (20) قانون لازمالاجراء است. | |
| ماده 21- | |
| | هر شخصي كه براساس مفاد مقررات قانون و آييننامه بازنشسته ميگردد، مجاز به اشتغال مجدد به كار با اشعه نخواهد بود. | |
| ماده 22- | |
| | به منظور اجراء مفاد مندرج در ماده (20) قانون (به استثناي بند 3)، به افرادي كه به طور مستمر بهكار با اشعه اشتغال دارند برحسب مورد مزاياي زير تعلق ميگيرد و از تاريخ تصويب قانون (20/1/1368) لازمالاجراء است. الفـ به پرتوكاران گروه الف تا ميزان حداكثر 100% مزاياي مندرج در بندهاي 1 و 2 و 3 و 4 ماده 20 قانون طبق شرايط زير: ـ برحسب تجربه و تبحر در كار با اشعه تا 20%. ـ برحسب داشتن گرايش هستهاي در دوران تحصيل و يا گذراندن دروس فيزيك بهداشت و يا فيزيك پزشكي يا دورههاي تخصصي حفاظت در برابر اشعه تا 20%. ـ برحسب به كار بردن وسايل حفاظت در برابر اشعه فردي و وسايل حفاظتي مورد نياز تا 10%. ـ برحسب شرايط كار حداكثر تا 50%. بايد توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد. بـ به پرتوكاران گروه ب تا ميزان حداكثر 60% مزاياي مندرج در بندهاي 1 و 2 و 4 ماده20 قانون طبق شرايط زير: ـ برحسب تجربه و تبحر در كار با اشعه تا 15%. ـ برحسب داشتن گرايش هستهاي در دوران تحصيل و يا گذراندن دروس فيزيك بهداشت و يا فيزيك پزشكي يا دورههاي تخصصي حفاظت در برابر اشعه تا 10%. ـ برحسب به كار بردن وسايل حفاظت در برابر اشعه فردي و وسايلحفاظتي مورد نياز تا 10%. ـ برحسب شرايط كار حداكثر تا 25%. بايد توسط دارندگان پروانه اشتغال اعمال و پرداخت گردد. | |
| | تبصره1ـ مزاياي فوقالذكر در صورت تتغيير شرايط اينآييننامه و اين شرايط كاري شخص لازمالتغيير است. | |
| | (به موجب اصلاح مورخ 15/7/86 اين ماده به عنوان ماده 23 اضافه شده و ماده 23 به ماده 24 تغيير يافته است) | |
| ماده 23- | |
| | علاوه بر احكام مندرج در اين آييننامه در موارد ضروري و در چهارچوب قانون و اين آييننامه و با رعايت ساير مقررات، دستورالعملها و ضوابط لازم از جمله ضوابط مربوط به اصول حفاظت در برابر اشعه، پروانه و مسئوليتهاي آن، پرتوگيري شغلي، پزشكي، مردم و مقررات ايمني منابع پرتو با تصويب واحد قانوني ابلاغ خواهدشد. | |
| | تبصره ـ ضوابط موضوع اين ماده در مورد موسسات پزشكي به تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و واحد قانوني خواهدرسيد. | |
| ماده 24- | |
| | با توجه به تغييرات سريع در دانش حفاظت در برابر اشعه، مقررات اين آييننامه ميتواند هر دو سال يكبار و بر حسب ضرورت و اضطرار طبق تشخيص «واحد قانوني» و پس ار تصويب دولت مورد تجديدنظر قرار گيرد. | |
| | | |
| | | |
